ਦਿੱਲੀ/ ਬਿਊਰੋ
ਭਾਰਤ ਤੇ ਚਾਈਨਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰੀ ਜੰਗ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤ ਵੀ ਬਣੇ ਹਨ ਪਰ ਹੁਣ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨੇ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਜੀਤ ਡੋਵਾਲ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਵਾਂਗ ਯੀ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ ‘ਤੇ ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਠੋਸ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ, ਡੋਵਾਲ ਅਤੇ ਵਾਂਗ ਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦੀ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ (SR) ਦੀ 25ਵੀਂ ਦੌਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਅੱਠ ਬਿੰਦੂਆਂ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ। ਚੀਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਸਹਿਮਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, “ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਸਵਾਲ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ‘ਤੇ 2005 ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਹੱਦੀ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਹੱਲ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੁਹਰਾਈ।” ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, “WMCC (ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੱਦਬੰਦੀ ‘ਤੇ ਮਾਹਰ ਸਮੂਹ ਹੱਦਬੰਦੀ ‘ਤੇ ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਠੋਸ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਹੱਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ‘ਤੇ ਚਰਚਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਏਗਾ।” ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, “ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦਾਇਰੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।”ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸੰਵਾਦ ਵਿਧੀ ਅਧੀਨ ਹੋਈ ਡੋਵਾਲ-ਵਾਂਗ ਗੱਲਬਾਤ, ਚੀਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਦੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸੰਮੇਲਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, “ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਈਆਂ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਕੂਟਨੀਤਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਚੈਨਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰੰਤ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਸਥਾਨਕ ਕਮਾਂਡਰ-ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਲੇ ਵਿਧੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ (LAC) ਦੇ ਨਾਲ ਗਲਤਫਹਿਮੀਆਂ ਅਤੇ ਗਲਤ ਗਣਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।”
ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਕਈ ਮਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿਖਾਈ
ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਬਿਹਤਰ ਸਰਹੱਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਝ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। “ਸਰਹੱਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਜਨਰਲ-ਪੱਧਰੀ ਵਿਧੀ/ਸੀਨੀਅਰ ਫੌਜੀ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ (SHMC) ਲਈ ਦੋ ਵਾਧੂ ਮੀਟਿੰਗ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਫੌਜੀ ਹੌਟਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਵਾਧੂ ਚੈਨਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਹੋਈ,” ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਮਾਹਰ-ਪੱਧਰੀ ਵਿਧੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀਕਲ ਡੇਟਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਸਮਝੌਤਿਆਂ (ਐਮਓਯੂ) ਨੂੰ ਨਵਿਆਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਹਰ-ਪੱਧਰੀ ਵਿਧੀ (ਈਐਲਐਮ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਚੀਨ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀਕਲ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਈਆਂ
“ਭਾਰਤੀ ਧਿਰ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਤਿੱਬਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੈਲਾਸ਼ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਯਾਤਰਾ (ਕੇਐਮਵਾਈ) ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਚੀਨੀ ਧਿਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ,” ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। “ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਈਆਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।”ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨੁਕੂਲ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਉਣ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੁਹਰਾਈ। ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ 2027 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ 26ਵੇਂ ਦੌਰ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਈਆਂ।
