ਤੋਹਫ਼ਾ ਓਹੀ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਿਆ ਰਹੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਹੇਲ ਸੇਠ
ਇੱਕ ਨੇਜ਼ਾ… ਅਤੇ ਉਸ ਨੇਜ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤ।
ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ‘ਤਿੱਖੇ’ ਮੋੜ ਨਾਲ ਹੋਈ—ਅਤੇ ਇੱਥੇ, ‘ਤਿੱਖੇ’ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਫੀਡ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਨੀਰਜ ਚੋਪੜਾ ਵਲੋਂ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਨੇਜ਼ੇ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਨਿਲਾਮੀ, ਸਿਆਸੀ ਜਵਾਬੀ-ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਬੇਸ਼ੱਕ, ਖੇਡਾਂ ਵੀ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਕਈ ਦਿਲਚਸਪ ਪਹਿਲੂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ ‘ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ: ਨੇਜ਼ੇ ਬਾਰੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਮਲਾ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਜੋ ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਸੀ।
ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ—ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਜੋ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਹੀ ਪਹਿਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਮਾਲਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪਹਿਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣ; ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਦੇ ਸਫਾਈ ਲਈ ਕੱਪੜਾ ਫਿਰਦਾ ਹੋਵੇ; ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਮਹਿੰਗੀ ਸ਼ਾਲ ਜੋ ਮੋਢਿਆਂ ‘ਤੇ ਪਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੱਤਾ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਰੁਝਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ। ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਮਰਸੀਡੀਜ਼ ਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਚਲਾਉਂਦੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।
ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਲਗਭਗ 25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ‘ਬ੍ਰਾਂਡ ਮੋਦੀ’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਦਾ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਲੈਕਚਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਯਾਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ—ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪਹੁੰਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਾਂਗ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗੋਦਾਮ ਵਿੱਚ ਪਏ ਰਹਿਣ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਲਾਮੀ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ‘ਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਰਕਮ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਫੰਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,
