ਦਿੱਲੀ/ 4 ਸਿਤੰਬਰ / ਬਿਉਰੋ
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ-ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਬਾਰੇ ਤਸਵੀਰ ਹੁਣ ਕੁਝ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਣਜ ਮੰਤਰੀ ਪਿਊਸ਼ ਗੋਇਲ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਘੋਸ਼ਣਾ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿੰਨੇ ਬਿਹਤਰ ਟੈਰਿਫ ਲਾਭ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਤਾਰੀਖ ‘ਤੇ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਮੋਹਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿਊਸ਼ ਗੋਇਲ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਟੈਰਿਫ ਪ੍ਰਬੰਧ ਭਾਰਤ-ਅਮਰੀਕਾ ਅੰਤਰਿਮ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ (BTA) ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗਾ। ਭਾਰਤ ਤਾਂ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗਾ ਜੇਕਰ ਇਸਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਫਾਇਦਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ 2 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਅੰਤਰਿਮ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਤਰਜੀਹੀ ਟੈਰਿਫ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਵਪਾਰ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਗਏ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਟੈਰਿਫ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ। ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੁਝ ਕਿਰਤ-ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ‘ਤੇ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਟੈਰਿਫ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਾਧੂ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਧਾਰਾ 301 ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਝੌਤਾ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਢੁਕਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕਰੇ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਪਾਰ ਕੂਟਨੀਤੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਾਰੀਸ਼ਸ, ਯੂਏਈ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਈਐਫਟੀਏ, ਓਮਾਨ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਟੀਚਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਤੱਕ: ਗੱਲਬਾਤ
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ, ਮੈਕਸੀਕੋ, ਚਿਲੀ, ਮਰਕੋਸੁਰ, ਐਸਏਸੀਯੂ, ਜੀਸੀਸੀ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਆਸੀਆਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਟੈਰਿਫ ਦਰਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ 75 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚਿਲੀ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸਮਝੌਤਾ (ਸੀਈਪੀਏ) ਵੀ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਚਿਲੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸਪਲਾਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੋਵਾਂ ਪੱਖੋਂ ਭਾਰਤ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
